heptilik dunya xewerliri 1-aprél


mes’ul muherir: choghluq

mikrofunda: qaraxan we tumaris

1. kimyung’un mexpi halda xittayni ziyaret qildi.
2. sh a e t rosiye diplomatiye xadimlirini chégridin heydep chiqardi.
3. Amérika tibetke 17 milyon dollar yardem qilidighan boldi.
4. Hindistan dalay lama we tibetlerdin sowup qaldi.

1. xewer:
27- mart, shimaliy Koriye aliy rehbiri kimyung’unning tuyuqsiz poyizgha olturup béyjinggha kélip, xittay re’isi shi jinping bilen körüshkendin kéyin, yene poyizgha olturup qaytip ketkenlik xewiri élan qilindi. ilgiri shimaliy Koriye aliy rehbiri xittayni ziyaret qilghanda, her qétim ular shimaliy Koriyege salamet qaytip barghandin kéyin andin élan qilinatti. bu qétimmu kimyung’unning xittayni ziyaret qilishi intayin mexpi élip bérilghan bolup, 28- mart resmiy élan qilin’ghandin kéyin, andin kimyung’unning xittaygha bérip kelgenliki ispatlan’ghan. xittayning xewirige asaslan’ghanda kimyung’un shi jinpingning tekliwige bina’en gheyri resmiy ziyarette bolghan. kimyung’unning tiramp bilen 5- ayda körüshüshke pütüshüp, 20 kündin kéyin tuyuqsiz yene xittayni ziyaret qilishi kishilerning qiziqishini qozghimaqta. tehlilchiler »kimyung’unni yene Amérika bilen xittay otturisida oyun oynap, shimaliy Koriye yadro bombisi mesilisini arqigha sürmekchi« démekte.

2. xewer:

27- mart, yawropa ittipaqigha eza 16 dölet we Amérika, Kanada, nowrigiye, Albaniye, makidoniye, Ukra’ina Qatarliq 26 dölet rosiyening bir qisim diplomat xadimlirini chégridin chiqip kétishke buyridi. ot piltisi bolsa 4 – mart en’giliyede panahliq tiligen rosiye sabiq jasusi sirgiy sikripal bilen qizi yuliya sikripal zeherlinip, hayatigha éghir xewp yetken. en’giliye terep rosiye jasus ewetip sabiq jasuslirini öltürüwetmekchi bolghan dep eyibligen, rosiye buni inkar qilghan. shimaliy atlantik ehdige eza döletler rosiyening istixbaratigha qarita qattiq ipade bildürüp, jem’iy 1443 neper diplomatiye xadimlirini chégridin heydep chiqiriwetken. buninggha jawaben, rosiyemu 30 – mart gherb döletlirining bir qisim diplomatlirini chégridin chiqiriwétidighanliqini bildürgen. bu rosiye diplomatiye tarixida soghuq urushtin kéyinki eng zor kölemlik diplomatik bohran hésablinidiken.

3. xewer:
23- mart, Amérika parlaminti bir parche xamchot lahiyesini testiqlighan bolup, 2018 – yili 10 – aydin bashlap Amérika hökümiti tibetke 17 milyon dollar yardem meblighi béridighan bolghan. bu lahiye yene tibet ichidiki tibetlerge 8 milyon dollar, Hindistan bilen nipal ichidiki tibet rayonigha 6 milyon dollar teminleshni öz ichige alidiken. bu rayondiki kishilerge serp qilinidighan pul 6 milyondin kem bolsa bolmaydiken. qalghan üch milyon mexsus meblegh bolup, sürgündi hökümetning herqaysi organlirini kücheytish we iqtidarini ashurushqa serpiyat qilinidiken. bu teminatning tibet ichige ishlitilidighan qismi bolsa milliy medeniyetni qoghdash, sijil tereqqiyat, ma’arip we muhit qoghdash Qatarliq hökümetsiz teshkilatlargha yardem qilinidiken.

4. xewer :
dalay lama we uning egeshküChilirining bu hepte axirigha orunlashturghan « Hindistangha minnetdarliq« tebrik pa’aliyiti yéngi dihlide endishe qozghap, tibetliklernimu qaymuqturdi. Hindistan tibetlerni 60 yildin buyan himayisige élip kelgen bolup, dalay lama buninggha rehmet éytish pa’aliyiti ötküzmekchi bolghan. emma Hindistan terep xittay bilen munasiwitining jiddiyliship qalghanliqi, ikki terepning yuqiri derijilikler söhbiti élip bériwatqanliqini közde tutup, bu pa’aliyetni bek chong kölemlik élip barmasliqni tewsiye qilghan. Hindistan yene yuqiri derijilik emeldarlarning mezkur pa’aliyetke qatnishishini chekligen, minnetdarliq pa’aliyitimu eslidiki chong meydandin chet yaqidiki kichik bir bazargha yötkelgen. Hindistanning xittay bilen tirkiship turuwatqan weziyette, xittayning küchlük herbiy küchini namayen qilishi, Hindistanning iqtisadi ajizliqi, Hindistanni bir az yumshashqa mejbur qilghan we tibetlerge qarita qollashni peseytken.

jawab yézish

éléktironluq xet adrésingiz ashkarilanmaydu. * belgisi barlarni choqum toldurusiz