һәптилик дуня хәвәрлири 13-май


мәсул муһәррири: тунюқуқ

бу һәптилиик хәвәрлиримизниң асаси мәзмуни төвәндикичә:
1. тирамп рәсмий һалда Иран ядро келишимидин чекинип чиқидиғанлиқини җакарлиди.
2. Сүрийәдә турушлуқ Иран һәрбий әслиһәлири Исраилийәниң һуҗумиға учриди.
3. ким җуңун билән ши җинпиң далйәндә көрүшти.
4. тирамп ким җуңун билән Сингапорда көрүшидиғанлиқини билдүрди.

хәвәрлиримизниң тәпсили мәзмуни:

1. хәвәр.
8 – март, тирамп рәсмий һалда Иран ядро келишимидин чекинип чиққанлиқини җакарлиди. бу келишимнамә 2015 – йили обаманиң мәзгилидә имзаланған болуп, асаслиқ мәзмуни Иранниң ядро қурал тәрәққи қилдуруштин ваз кечиши, хәлқара тәптиш органлириниң тәкшүрүшини қобул қилиши, шу арқилиқ ядро қуралға мунасивәтлик хәлқара чәклимиләрдин қутулидиғанлиқи оттуриға қоюлған. келишимгә имза қойған дөләтләр BDT хәвпсизлик кеңиши даимий әза бәш дөләттин башқа йәнә Германийә билән Иран бар. тирамп бу келишимнамини:« Иранниң башқурулидиған бомба қураллири, тирорчиларни қоллишини өз ичигә алмиған, Иранниң ядро қураллирини тизгинләш муддитигә чәк қоймиған« дәп әйиблигән. буниңға қарита ڧирансийә, әнгилийә, Германийә, росийә, хиттай Қатарлиқ дөләтләр мәркуз келишимни давамлиқ қоғдайдиғанлиқини билдүргән. Америкиниң Иран ядро келишимидин чекинип чиқиши бир тәрәптин Иранни росийә вә хиттайниң қойниға иттириш болуп, Иран, росийә вә Түркийәниң иттипақлишишини күчәйтиду. Иранниң неڧит базирини хиттай игәлләп, йипәк йоли истирадигийәсигә техиму чиң йепишиду. тирампниң Иран ядро мәсилисигә тутқан кәскин позитсийәси йәнә бир тәрәптин шималий Корийә ядро мәсилисигә тәсир көрситиши мумкин.

2. хәвәр.

10 – март, сәһәрдә Исраилийә армийиси Сүрийәдә турушлуқ Иран армийисиниң қурал- ярағ амбири, тирансипорт әслиһәлири, истихбарат понкитлириға һуҗум қозғап, Иранниң илгири 20 нәччә данә башқурулидиған бомба билән голан игизликидики Исраилийә һәрбий понкитлириға һуҗум қилғанлиқидин өч алған. голан игизлики болса 1976- йилидики 6 күнлүк урушта, Исраилийә Сүрийәниң ғәрби җәнубидики голан игизликини игәлливалған болуп, һазирғичә Исраилийәниң контироллуқида. Америка, әнгилийә, ڧирансийә таратқулири һәқиқәтән Иранниң һава һуҗуми қозғиғанлиқини билдүргән. тирамп болса:« Иран өзиниң қопаллиқиниң бәдилини төлиши керәк, Исраилийә өзини қоғдаш һоқуқиға игә« дегән. әмәлийәттә Исраилийәниң Ирандин әндишә қилиши Бурундинла башланған болуп, Иран Сүрийә һөкүмитини қоллаш вә өктичиләрни тазилаш үчүн йүздин артуқ һәрбий мәслиһәтчиләр, қурал- ярағ, нәччә миң нәпәр Иран әскәрлирини Сүрийәгә орунлаштурған болуп, Исраилийә буни өзигә қаттиқ тәһдит һесаблайду. Иранниң һуҗумиға қарита Иран техи инкас билдүрмигән. Сүрийә тәрәпниң көрситишичә, Исраилийәниң һуҗумида кәм дегәндә үч адәм өлүп, икки адәм яриланған.

3. хәвәр.

8- март, шималий Корийә алий рәһбири ким җуңун хиттайниң порт шәһири далийәндә хиттай рәиси ши җинпиң билән көрүшүп, бир күн қонуп қайтти. бу қетимлиқ көрүшүш 3 – айдин буян иккинчи қетимлиқ көрүшүш болуп, икки дөләт рәһбәрлириниң қисқиғинә бир нәччә ай ичидә уда нәччә қетим көрүшүши йеқинқи заман тарихида көрүлүп бақмиған. йәнә келип һәр икки қетим ким җуңун хиттайни зиярәт қилған болуп, 7 йилдин буян чәт әлгә чиқип бақмиған алий рәһбәргә нисбәтән алаһидә әһвал һесаблиниду. шималий Корийә ядро мәсилиси вәзийитидә җидди өзгириш йүз бериватқан мәзгилдә, хиттай бу мәсилидә йәнила һалқилиқ рол ойнаш үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә. бу учришишта шималий Корийә хиттайдин көпләп иқтисадий тәрәққиятқа мәбләғ селишни тәләп қилған, хиттай қошулидиғанлиқини билдүргән. Америка башЧилиқида хәлқара җәмийәтниң шимали Корийәгә күчәп иқтисадий имбарго йүргүзүшигә әгишип, шималий Корийәниң иқтисадий техиму төвәнләп кәтмәктә. йеқиндин буян җәнуби Корийә пуқралири дәряға ашлиқ, пул- пүчәк қачиланған ботулкиларни ташлап еқитиш арқилиқ шималий Корийә хәлқигә қериндашлиқ йәткүзмәктә. җәнуби Корийә һөкүмитиму шималий Корийәгә хәлқара чәклимә ичидә иқтисадий җәһәттин ярдәм беридиғанлиқини билдүргән иди. Японийә болса хәлқара җәмийәтниң шималий Корийәгә техиму қаттиқ иқтисадий имбарго йүргүзүшини тәшәббус қилған, җәнуби Корийә пириздинти мун җәйин Японийәни шималий Корийә билән нормал мунасивәтни сақлашқа чақирған.

4. хәвәр.

10 – март, пәйшәнбә Америка пириздинти тирамп тивитирда шималий Корийә алий рәһбири ким җуңун билән 6 – айниң 12- күни Сингапорда учришидиғанлиқини елан қилди. 3 – айдин башланған бу тарихи сөһбәт пилани пүтүн дуняниң қизиқишини зор дәриҗидә қозғаватқан болуп, бу қетимлиқ учришиш шималий Корийә вә шималий асия вәзийитигә биваситә мунасивәтлик болуп қалмастин, йәнә хиттай билән Америкиниң Корийә йерим арилида қандақ рол алидиғанлиқидиму өзгириш һасил қилиши мумкин. икки тәрәп мунасивитиниң иллишиға әгишип, шималий Корийә үч нәпәр теги Корийәлик Америка гиражданини қоюп бәрди, тирамп айрупортқа чиқип уларни күтивалди.

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз