һәптилик дуня хәвәрлири 20-май


мәсул муһәррири: тунюқуқ

бу һәптилик хәвәрлиримизниң асаси мәзмуни төвәндикичә:
1. қуддуста Америка консулханиси ечилди.
2. шималий Корийә »кимюңун – тирамп учришишини бикар қилишимиз мумкин« деди.
3. йипәк йоли истиратигийиси малайсияда тосқунлуққа учриди.
4. долқун әйса әпәнди явропа иттипақида гуваһлиқ докилади бәрди.

хәвәрлиримизниң тәпсили мәзмуни:

1.хәвәр:
14 – май, Исраилийә дөлити қурулғанлиқиниң 70 йиллиқ хатирә күнидә, Америка консулханиси қуддус шәһиридә ечилди. өткән йили 6 – декабир Америка консулханиси тилавивдин талаштики шәһәр қуддус- ирусалимға йөткәлмәкчи болғанда, бирләшкән дөләтләр тәшкилати 124 аваз билән қәти қарши турған, мусулман дөләтләрниң наразилиқ билдүрүп, қуддусни Пәләстинниң пайтәхти дәп елан қилған иди. әмма Америка дуняви қаршилиққа писәнт қилмастин, 5- айниң 14- күни. тирампниң қизи иванканиң қатнишиши билән йәнила қуддуста Америка консулханисини ачти вә қуддусни Исраилийәниң пайтәхти дәп атиди. буниңға қарши ғәзәпләнгән Пәләстинликләр ғәззә – Исраилийә чеграсида вәтинигә қайтиш чоң намайиши өткүзгән болуп, һазирғичә 60 нәччә адәм қурбан болди, миңлиған адәм яридар болди.

2. хәвәр:
16 – май, шималий Корийә ташқи ишлар муавин министири ким кийгуән: »әгәр Америка шималий Корийәни ядро қоралдин чоқум ваз кечишкә мәҗбурлиса, шималий Корийә 6- айда өткүзүлидиған икки тәрәп рәһбәрлири учришишини бикар қилиши мумкин« деди. хиттай тәрәп шималий Корийәниң мәйданини қоллиди. ақсарай баянатчиси сара сәндирис:« биз бу қетимлиқ сөһбәтниң наһайити мушәққәтлик икәнлигини билимиз, биз тәйярлиқни пухта қилдуқ. әгәр сөһбәт өткүзүш мумкин болмиса, биз қаттиқ бесим қилиш һәрикитимизни давамлаштуримиз« деди. шималий Корийә бундақ тәһдит арқилиқ сөһбәттә актип орунға өтмәкчи болуп, буниң алдида улар 23- майда пуңйири ядро тәҗрибиханисини бикар қилишни пиланлиған иди. йеқинда Америка дөләт бихәтәрлик мәслиһәтЧилиридин җон билтон :« шималий Корийә Ливийәни дорап авал ядро қораллиридин ваз кечип, андин иқтисадий ярдәмгә еришиш лаһийәсини ойлишип көрсә болиду« дегән. бу хил селиштурма шималий Корийә рәһбәрлириниң наразилиқини қозғап, шималий Корийә әмәлдари ким кийгуән:« Ливийә вә Ирақ чоң дөләтләргә тиз пүкүп, нәтиҗидә дөлити вәйран болди. Америка дәл ашундақ ақивәтни бизгә зорлимақчи« деди. Америка тәрәп болса шималий Корийәниң қаттиқ- қуруқ гәплиригә анчә пәрва қилмай, йәнила җәнуби Корийә арқилиқ тирамп- кимюңунниң сөһбәт пилани үчүн тәйярлиқ көрмәктә.

3. хәвәр:
15- май, явропа парламенти кишилик һоқуқ комитети тәрипидин уйғурлар тоғрисида мәхсус йиғин өткүзүлгән болуп, йиғинға дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса әпәндим кишилик һоқуқ күзитиш тәшкилатиниң асия ишлири мудири соڧийә ханим, хәтәр астидики хәлқләр тәшкилати рәиси улрих әпәнди билән биргә қатнишип гуваһлиқ докилади бәргән. долқун әйса әпәнди буниң 27 – април 5000 кишилик намайишиниң нәтиҗиси икәнлигини билдүргән. чәт әлдики уйғурлар өткүзгән 15- март намайиши, 27- април намайишлириниң тәсири вә чәт әлдики һәр саһә тәшкилат, дәвагәрләрниң узақ муддәт тиришчанлиқи мивә беришкә башлиған болуп, өткән бир һәптә ичидә хәлқаралиқ даңлиқ медия вастилиридин вашингитон почта гезити, нйойорк вақит гезити,CNN, нәшинал ривию вә башқа гезит- жорналларда шәрқий түркистандики милйонлиған хәлқниң қайта тәрбийәләш лагирлиридики ечинишлиқ тәқдири баян қилинған. даңлиқ медия вастилири вәхәлқара җәмийәтниң уйғур мәсилисигә актип көңүл бөлүши миллий дәваниң тәрәққиятини намайән қилған.

4. хәвәр:
16- май, малайсияниң йеңи вәзипигә олтурған баш министири маһадир хиттайниң малайсияда мәбләғ салған барлиқ асаси қурулуш түрлиригә қайта қарап чиқидиғанлиқи вә барлиқ тәңсиз келишимләргә қайтидин қарар беридиғанлиқини билдүрди. 10- май өктичи партийә үмид партийисиниң ғәлибә қилиши билән баш министирликкә сайланған маһадир муһәммәд әпәнди бу йил 92 яшқа киргән. у 1981 – йилдин 2003 – йилғичә уда 22 йил қайта – қайта баш министирлиққа сайлинип, малайсия тарихидики «әң узун һөкүм сүргән сиясийон» болуп қалған. маһадир әпәнди сабиқ баш министир нәҗипниң чирикләшкәнлиги, хиттай билән сода- алақидә вәтән сатқуч келишимнамиләрни имзалиғанлиқи, дөләтни мустәбит һакимийәткә өзгәртишкә урунғанлиқи билән әйибләп, нәҗипниң чеградин айрилишини тосқан. хиттайниң малайсияға 3 милярд 400 милйон доллар мәбләғ селиш пилани бар болуп, ялғуз шәрқи деңиз саһили төмүрйол қурулушиғила бир милярд 400 милйон доллар селинған. бу қурулушниң %85 мәблиғи хиттай дөләт игилики карханилириға тәвә. хиттай гәрчә шәрқи җәнуби асия вә оттура асия районлирида асасий қурулуш йипәк йоли истиратигийисидә мәбләғ селишқа зор дәриҗидә күчигән болсиму, әмма һиндинозийә, Лаос, Тайланд Қатарлиқ дөләтләрдә төмүрйол қурулуши, мәбләғ селинмиси, тупрақ мәсилиси Қатарлиқ мәсилиләр көрүлүп, қурулуш кечиктүрүлгән. болупму сириланкиниң хиттайға қәрз қайтуралмай, портниң 99 йиллиқ башқуруш һоқуқини хиттайға қәрз һесабида өткүзүп бериш қилмиши қошна дөләтләрдә игилик һоқуқини йоқутуп қоюш әндишиси пәйда қилған.

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз