һәптилик дуня хәвәрлири 22-апрел


мәсул муһәррири: чоғлуқ

бу һәптилик хәвәрлиримизниң асаси мәзмуни төвәндикичә:

1. дөләт рәиси ши җинпиң бир қанчә күнниң алдида, өзиниң мәңгү һоқуқ тутушқа қарши икәнлигини билдүргән.

2. шәрқий түркистанда йүз бәргән уйғурларға мунасивәтлик аталـмиш зораванлиқ һәрикәтлириниң кәйнидә, хиттайниң сүйиқәсти барлиқи оттуриға қоюлـмақта.

3. тирамп һөкүмити хиттайниң Америкиға мәбләғ селишини мәңгүлүк чәкләйду вә йеңи баҗ түзүмини йолға қойиду.

4. Америка нөвәттә, милйонлиған уйғурларниң тутқун қилинғанлиқиға җидди диққәт қиливатқан болуп, навада кишилик һоқуққа дәхли – тәруз қилған әһвалларни байқапла қалса« магенстки қануни» бойичә хиттай әмәлдарлирини җазалайдиғанлиқини билдүргән.

тәпсилати:

1. Җуңгоға нәзәр тор бекити хәвири: хиттайниң дөләт рәиси ши җинпиң бир қанчә күнниң алдида чәт әл дөләт әрбаплири вә хиттай һөкүмәт әмәлдарлири қатнашқан йиғинда, өзиниң мәңгү һоқуқ тутушқа қарши икәнлигини билдүргән. у йәнә, » чәт әл күзәтЧилири бейҗиңниң асасий қанунға түзитиш киргүзүштики мәқсәтни хата чүшинип қапту« дегән. әнгилийә иқтисад гезити бу һәқтә хәвәр берип: » хиттай дөләт рәиси ши җинпиңниң мәңгүлүк рәис болушқа қарши икәнлигини вә хиттайниң асасий қануниға түзитиш киргүзүшини күзәткүчиләрниң хата чүшинип қалғанлиқи«ни баян қилған. ши җинпиңниң вәзипә өтәш муддәт чәклимисини бикар қилиши тоғрисида охшимиған қарашлар мәвҗут болсиму, җоңгоға нәзәр тор бекитиниң 14 – марттики< شى جىنپىڭنىڭ 5يىل ئىچىدە ئۇرۇش پارتلايدىغانلىقىنى مۆلچەرلىگەنلىكىگە دائىر مەخپى ھۆججەت > намлиқ бир парчә мақалисида, » хиттай коммунист партийиси йәнә қанчә узун һакимийәтни тутуп туралайду ? бу бәлким ши җинпиң һәқиқи әндишә қилидиған мәсилә болуши мумкин« дейилгән. мақалида йәнә, » ши җинпиңниң әнсирәйдиғини бәлки бу ишлар әмәс болуп, кәлгүси 5 йил ичидә хиттайниң чегра районлирида бәлким һәрбий тоқунушлар болуши мумкин.
ваң лу түзгән хиттайниң сиясий түзүлـмисиниң мәркизи техи унчә мустәһкәм әмәс болуп, пәқәт һәрбий қисим, һакимийәт бешидики партийә, һөкүмәт әмәлдарлири вә зиялилар қатлимидин ибарәт бу төт сестимида мәсилә көрүлـмисә хиттай андин тенч тәрәққи қилалайду.« дейилгән. мақалида йәнә бу төт сестиминиң һазирқи әһвалидин мунулар мисал қилип көрситилгән:
» һәрбий қошун ичидә һөкүмәт ахбарат вастилири ашкарилиған хәвәрләрдин мәлум болушичә го бошюңниң ялғуз оғли го җеңгаң : < ھەربىي قىسىملارنىڭ ئىچىدىكى كىشىلەرنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكىنى مېنىڭ ئائىلەمدىكىلەر ئۆستۈرگەن >дегән; партийә һөкүмәт орган кадирлири ичидики һөкүмәт ахбарат вастилири ашкарилиған санлиқ мәлуматлардин мәлум болушичә, парихорлуққа четишлиқи болған, партийә интизам – тәртиплиригә хилаплиқ қилғанлиқи тәкшүрүлгән кадирларниң сани 2 милйон болған; зиялийлар қатлимида 2015 – йили 9 – ийолдин тартипла йүзлигән адвокатлар туюқсиз кәң көләмлик тутқун қилинған, чақиртилған вә җинайи ишлар бойичә қолға елинғанға охшаш вәқәләр йүз бәргән. һәтта бәзи кишиләр из дерәксиз ғайип болған. мақалида йәнә хоңкоң ахбарат вастилириниң хәвиридин нәқил елип, хиттайниң ички қисмидики бир мәхпи доклатта, бейҗиң йәрлик даирилириниң хиттай коммунистлириниң вәйран болуш хәвпигә дуч кәлгәнликини етирап қилғанлиқи вә бу доклатни 7- омумий йиғин вә 19 – қурултайниң ички қисмидики өгиниш матирияллири Қатариға киргүзгәнликини баян қилған.https://www.secretchina.com/news/gb/2018/04/18/856092.html

шәрқий түркистанда йүз бәргән уйғурларға мунасивәтлик аталмиш зораванлиқ һәрикәтлириниң кәйнидә хиттайниң сүйқәсти барлиқи оттуриға қоюлмақта.
да җийүән тор бекити 16 – април хәвири :
хиттай коммунист партийисиниң йеңидин тәйинләнгән сиясий кеңәш секритари ваң яң вәзипигә олтурғандин буян тунҗи қетим шәрқий түркистан вәзийитини тәкшүрүш үчүн барған вә сабиқ әмәлдар җаң чүншйәнниң шәрқий түркистанни идарә қилишини мәғлубийәт дәп қариған.
хиттай ахбарат васитилириниң хәвиригә қариғанда, ваң яң бу йил 10 – априлдин 14- априлғичә шәрқий түркистанда тәкшүрүштә болған болуп, алди – кәйни болуп үрүмчи, хотән, ақсу Қатарлиқ җайларға барған вә көп қетимлиқ йиғинларға риясәтЧилик қилған. ваң яң мундақ дегән: » шәрқий түркистан муқимлиқиниң дөләтниң ислаһат ечиветиш сияситиниң муқимлиқи билән биваситә алақиси бар. шәрқий түркистандики һөкүмәт органлири бейҗиңниң сиясәт бәлгилимилирини изчиллаштуруш арқилиқ басқучлуқ нәтиҗиләргә еришти. шу сәвәб җамаәт тәртипидә көрүнәрлик <ياخشىلىنىش>лар көрүлди.
ваң яңниң шәрқий түркистан сәпиридә, аталмиш ш у а р ниң партиком секритари чен чүәнго һәмраһ болған болуп, сияси анализчи ши шиниң қаришичә, ваң яңниң нөвәттә шәрқий түркистан вәзийитидә көрүнәрлик яхшилиниш болди дегинидә ениқла сабиқ секритар җаң чүншйәнниң шәрқий түркистанни идарә қилиши мувәппәқийәтлик болмиған демәкчи икән.
җаң чүншйән болса җяң земин җәмәтидики сабиқ коммунист партийә даимий һәйити җу юңкаңниң йеқини болуп, Шяңгаң ахбарат васитлириниң хәвириниң ашкарилишичә, хунәндә вәзипә өтәватқан җаң чүншйәнниң шәрқий түркистанға 2010- йили йөткәп келиниши әслидә мәркизий коммутет сиясий бийоросиниң секритари, шәрқий түркистан хизмәткә йетәкЧилик қилиш гурупписиниң башлиқи җу юңкаңниң көрситиши билән болған икән.
җаң чүншйән шәрқий түркистанда вәзипә өтәватқан мәзгилдә көп қетим <زوراۋانلىق ۋەقەلىرى> йүз бәргән болуп, болупму ши җинпиң 2014-йили 4-айниң 27-күни шәрқий түркистандин айрилған күниниң өзидә үрүмчи төмүр йол бекитидә партилаш вәқәси йүз берип, 3адәм өлүп 79 адәм яриланған.
хәвәрләрдин мәлум болушичә, шәрқий түркистанда тохтимастин зораванлиқ вәқәлириниң йүз беришидә көп хил сәвәбләр мәвҗут болуп, хиттай коммунистлириниң уйғурларни қаттиқ бастуруши сәвәблик миллий зиддийәтниң даириси изчил кеңийип барған болсиму, лекин бундақ вәқәләрниң кәйнидә йәнила хиттай коммунистлиридин җяң земин тәрәпдарлириниң ойниған оюнлири билән биваситә мунасивәтлик икәнлиги оттуриға қоюлған .

трамп һөкүмити хиттайниң Америкиға мәбләғ селишини мәңгүлүк чәкләйду вә йеңи баҗ түзүмини йолға қойиду.
ақ сарайниң һөкүмәт хадиминиң билдүрүшичә, трамп һөкүмити Америка – хиттай сода алақисидики қаттиқ сияситини үнүм бериватиду дәп қариған болуп, хитттайға давамлиқ түрдә бесим ишлитишкә һазирлиниветипту.
вашингитон күндилик гезитиниң хәвиридә, юқарқи учурларни ашкарилиған ақ сарай хизмәтчиси трамп һөкүмитиниң хиттайниң һәтта санаәт сияситини өзгәртсиму, Америкиға мәбләғ селишини мәңгүлүк чәкләйдиғанлиқини вә йеңи баҗ түзүмини йолға қоюшни музакирә қиливатқанлиқини ашкарилиған.
шуниң билән бир вақитта, Америка малийә министерлики нөвәттә хиттайниң Америкиниң юқири техникилириға мәбләғ селишини чәкләш үстидә тәтқиқат елип бериватқан болуп, буниң ичидә бирлишип сетивелиш, һәмкарлишип мәбләғ селиш, һәрқандақ келишимгә һавалә қилиш Қатарлиқлар бар икән. малийә министирлики бу йил 6 – айда пиланни оттуриға қойидикән.
вашингитон почта гезитиниң хәвиригә қариғанда, Америка презденти трамп өзиниң алий дәриҗилик ярдәмчисини <تېنچ ئوكياندىن ھالقىغان ھەمكارلىق مۇناسىۋىتى شەرتنامىسى>(TPP)ға қайта әза болуш еһтималлиқи үстидә тәтқиқат елип беришқа буйриған болуп, бу иш рояпқа чиқса трамп сайламға қатнашқан чағдики вәдилирини өзгәртип хиттайға йәниму илгирилигән һалда зәрбә берәлиши мумкин икән. хиттай TPPға әза әмәс болуп, нөвәттә башқа дөләтләр билән һәмкарлиқ издәп Америкиға тақабил туруш йоллири үстидә издиниветипту. болупму явропадики дөләтләр әгәр Америка билән хиттай оттурисида сода сүркилиши йүз бәрсә яки қаршилиқлар йүз бәрсә явропадики ширкәтләр көп пайдиға еришидикән.

вашингитон почта гезити вә невйорк вақит гезитиниң 18 – април хәвәр қилишичә: Америка парламент вәкили ярдәмчиси дөләт ишлири мәслиһәтчиси лавра стон Америкиниң нөвәттә милюнлиған уйғурларни тутқун қилғанлиқиға җидди диққәт қиливатқанлиқини, навада Америка тәрәп кишилик һоқуққа дәхли – тәруз қилған әһвалларни байқапла қалса <ماگېنىستكى قانۇنى>бойичә хиттай әмәлдарлирини җазалайдиғанлиқини билдүргән.
буниңдин бурунқи хәвәрләрдә шәрқий түркистандики йәрлик һөкүмәтләрниң уйғурларниң диний вә мәдәнийәт паалийәтлирини чәклигәнликини шундақла, уйғурларға қаратқан назарәт вә тутқун қилиш көлимини зор дәриҗидә ашурғанлиқини, ишәнчлик мәнбәләрдин <سىياسىي تەربىيەلەش لاگىرى>лириға қамалғанлиқи вә әркин асия мухбирлириниң аилә тавабатлириниңму қамалғанлар ичидә икәнлигинә баян қилинған иди.
Америка һөкүмити <دۇنيا ماگېنىستكى كىشىلىك ھوقۇقنى سۈرۈشتە قىلىش قانۇنى> арқилиқ кишилик һоқуқ вә черикликкә, парихорлуққа четишлиқ қилмишларни садир қилған чәт әлликләргә қарита җазалаш елип баридиған болуп, мәсилән, чеградин киришини чәкләш, Америка чегриси ичидики мал – мүлүклирини тоңлитиветиш Қатарлиқ җазаларни йүргүзиду.

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз