siyaset sehnisi 18-san


doktor erkin ekrem bilen söhbet.

essalamu eleykum qedirlik radi’o anglighuchilar, siyaset sehnisi programmimizning 18 – sanigha xush keldinglar. men programma riyasetchisi abdusalam niyaz uyghur
bügünki söhbitimiz, nöwettiki dunya weziyitining uyghurlargha élip kélidighan pursiti we xirisliri heqqide bolidu.

Türkiye hajitepe uniwérsitéti oqutquchisi, Türkiye sitratigiyilik chüshenche inistitoti mutexesisi we dunya uyghur qurultiyi mu’awin re’isi doktor erkin ekrem ependi.

essalamu’eleykum erkin ekrem ependi, programmimizgha tekrar xush keldingiz.

1. Hindistan siyasiy tetqiqat merkizining bixeterlik mutexessisi proféssor karnadning ilgiri sürüshiche, Hindistanning wéytnam, Filippin we sherqiy jenubiy asiyadiki bashqa döletlerni «braxmos», «agni-1» namliq bashqurulidighan bombisi bilen teminlep, xittayning sherqiy jenubiy asiyadiki sün’iy arallirini palech halgha chüshürüp qoyushi, Teywen bilen munasiwet qurup, keshmirni Teywen we tibet bilen teng orun’gha qoyushi, uyghurlarning sherqiy türkistan kozurini qollishi, Mongghuliyede herbiy baza qurushi Qatarliq tedbirler, xittaygha ünümlük taqabil turush rolini oynaydu dep qarighan. siz bu mesilige qandaq qaraysiz?

2. 5- aprél küni herqaysi xelq’araliq axbarat wasitilirida < Amérikا پارلامېنت ئەزالىرى Amérikىنىڭ بېيجىڭدىكى ئەلچىسىنى، ئۇيغۇرلارنىڭ تۇتقۇن قىلىنىش مەسىلىسىگە كۆڭۈل بۆلۈشكە چاقىردى.> namliq xewer élan qilinip, uyghurlar we uyghurlar mesilisige diqqet qiliwatqanlarning küchlük diqqitini qozghidi. küzetküchiler, Amérikining bu herikitining ünümi yenila, xittayning sherqiy türkistandiki heqiqi ehwallarni tashqiy dunyagha qandaq yosunda anglitishigha baghliq dep qarimaqta. sizningche Amérika parlamént ezalirining bu teklipi sherqiy türkistandiki uyghurlarning nöwettiki weziyitige birer yaxshilinish élip kélishi mumkinmu? siz bu heqte qandaq qaraysiz?
3.Amérika parlaménti ötken heptilerde tibetke 2018 – yilliq yardem pulini 17 milyun dollar dep testiqlidi, bu qétimqi pulning sommisi aldinqi yillardikidin pewqul’adde köp bolup, bu elwette tibet sürgündi hökümiti üchün köp medet bolidighan bir ehwal. tramp hökümiti ötken yili, 2018 – yili 10 – aydin bashlap tibetke béridighan yardemni toxtitidighanliqini élan qilghanidi. emma, 10 – ay kelmestinla yardem béridighanliqini we awwalqi yillardin téximu köp yardem qilidighanlqini jakarlidi. Amérika néme üchün tibetke téximu köp yardem bérishni qarar qildi? buning xittay Amérika munasiwitidiki «soda urushi» dep atiliwatqan sürkülüshler bilen alaqisi barmu? 2017 – yildiki stifén bannonning Yaponiye ziyaritidin biz, Amérikining xittaygha qarshi barliq küchlerdin paydilinidighanliqini ilgiriki söhbetlirimizde tehlil qilghaniduq. undaqta, uyghurlarmu xittaygha qarshi küchlerning biri
bolush süpitide, Amérika bilen reqibdash, tibet bilen teqdirdash bolghanliqi seweblik, Amérikining qollash obyékti bolush éhtimalliqi barmu? Amérikining qollishi uyghurlar üchün nöwettiki éghir weziyettin qutulushta qandaq ehmiyetke ige?

jawab yézish

éléktironluq xet adrésingiz ashkarilanmaydu. * belgisi barlarni choqum toldurusiz