сиясәт сәһниси 19-сан


руқийә турдуш билән сөһбәт

әссаламу әләйкүм һөрмәтлик радио аңлиғучилар, сиясәт сәһниси программимизниң 19- саниға хуш кәлдиңлар. йеқиндин буян нурғун қериндашлиримизниң хиттай һөкүмитидин кәлгән һәр хил тәһдитләргә дуч келиватқанлиқи мәлум. хиттай, вәтән сиртида яшаватқан уйғурлар билән телифон вә башқа учур вастилири арқилиқ алақә қилип, уларниң өзлири яшаватқан дөләтләрдики кимлики, паспорти, өйиниң вә оқуватқан, хизмәт қиливатқан орунлириниң адриси, почта номури, бу кишиләрниң ениқ йүз көрүнүши болған рәсим Қатарлиқ учурлирини өзлиригә йоллап беришини тәләп қилған, бир қисим қериндашлар бу хилдики тәһдитләргә учриғандин кейин райишлиқ билән өз учурлирини хиттай һөкүмәт даирилиригә тәминләп бәргән. чүнки, хиттай тәрәп бу кишиләрни, өзлири сориған учурлар билән тәминлимигәндә вәтәндики ата – ана, уруғ – туғқанлирини тәрбийиләш лагирлириға яки түрмиләргә қамайдиғанлиқи вә башқа тәдбирләрни қоллинидиғанлиқи билән тәһдит салған. биз бу һәқтә Голландийәдики бир қисим мунасивәтлик орунлардин учур игиләш арқилиқ, мушундақ әһвалға йолуққанларниң алди билән сақчиға мәлум қилиши, андин көчмәнләр идариси вә көчмәнләр ишлирини бир тәрәп қилиш ишханисиға әһвал мәлум қилиши керәклики һәққидә бир қисим учурларға ериштуқ. шундақла бу һәқтә пүткүл Голландийә җамаәтЧиликигә җиддий ухтуруш чиқардуқ. ухтуруш тарқитилғандин кейин, нурғун кишиләр радиомизға өзлириниң хиттайдин тәһдиткә учриғанлиқлири һәққидә мәлумат бериштию әмма, бу һәқтә учурларни ашкарилашни халимайдиғанлиқини билдүрүшиватиду. бу хил әһвалларниң нөвәттә, ялғуз Голландийәдики уйғурларғила әмәс бәлки, дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғурлар омумйүзлүк дуч келиватқан мәсилигә айлиниватқанлиқи мәлум. бу сан программимизда биз, <چەت ئەللەردىكى ئۇيغۇرلار خىتتاينىڭ تەھدىتلىرىگە قانداق تاقابىل تۇرۇشى ۋە خەلقئارالىق قانۇن ساۋاتلار > дегән темида Канададики актип сиясий паалийәтчи руқийә турдуш ханим билән мәхсус сөһбәт елип баримиз. һөрмәтлик руқийә турдуш ханим программимизға хуш кәлдиңиз.

юқирида тилға алғинимиздәк һазир, чәт әлдә яшаватқан нурғун уйғурлар хиттай коммунистлириниң тәһдитигә учраватиду. сизчә биз бу хил әһвалда өзимиз қандақ қоғдиялаймиз? бу хил әһвалға йолуққанлар қандақ қилиши керәк?

2. хиттай коммунистлириниң тәһдит телифонлири яки башқа алақә вастилиридики сөһбәт мәзмунлирини қанун органлири испат сүпитидә қобул қиламду? әгәр бу материяллар қанунлуқ испат болалиса буниң тәһдиткә учриғучиниң қанунлуқ һоқуқ мәнпәәтлирини қоғдаш шундақла, уйғурлар учраватқан бу зулумларни башқиларға аңлитишта қандақ роли болуши мумкин?

3. биз ахбарат васитилирида даим <خەلقئارالىق سوت>, <ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت>дегәндәк аталғуларни учритимиз, һәтта 2013- йили хиттайниң сабиқ рәиси җяң земинни Испанийә хәлқара сотиниң <ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت سادىر قىلغان> дегән сәвәб билән тутуш буйруқи чиқарғанлиқиға даир хәвәрләр болған. ундақта хәлқаралиқ сот дегән уқум вә инсанийәткә хилап җинайәт даирисигә қандақ җинайәтләр киридиғанлиқи һәққидә радио аңлиғуЧилиримизға сөзләп бәргән болсиңиз.

4. биздә вәтәндин пакит – испатларни топлаш асанға тохтимайдиған, вәтән ичи билән вәтән сиртидики уйғурларниң нормал алақиси пүтүнләй үзүветилгән, вәтән ичидики уйғурларниң һаяти капалитиму кишини әндишигә селиватқан бу мәзгилдә, хәлқарадики сүкүт бизни толиму биарам қилди. сизчә биз өз дәрдимизни хәлқараға йетәрлик йосунда аңлиталмайватамдуқ яки хәлқаралиқ әрз – шикайәт қилишниң йолини биләлмәйватамдуқ? биз хиттай һакимийитиниң уйғурлар үстидә йүргүзиватқан җинайи қилмишлирини қандақ қилғанда хәлқаралиқ сотқа елип чиқалаймиз?

5. пүтүн дунядики 23 кишилик һоқуқ тәшкилатлири бирликтә, амирикиниң дөләт ишлири министери вә малийә министериға 15 парчә кишилик һоқуққа еғир дәриҗидә дәхли тәруз қилған дело материялини тапшурған болуп, амирикиниң <دۇنيا ماگېنىسكىي كىشىلىك ھوقۇقنى سۈرۈشتە قىلىش قانۇنى> бойичә бу дело үстидин тәкшүрүш елип бериши вә җазалишини тәләп қилған. нөвәттә бир хиттай әмәлдарниң бу қанун бойичә җазаланғанлиқи мәлум. ундақта сиздин сорап бақсақ, <دۇنيا ماگېنىسكىي كىشىلىك ھوقۇقنى سۈرۈشتە قىلىش قانۇنى> дегән қандақ бир қанун?инсаний һәқ һоқуқлири мислий көрүлмигүдәк дәриҗидә дәпсәндә қилинип һәтта, ирқий йоқитилиш гирдавиға берип қалған зулум астидики уйғурлар бу қанундин қандақ пайдилиналаймиз?

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз