سىياسەت سەھنىسى 22-سان


ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ۋە رەھىمە مەخمۇت بىلەن سۆھبەت.

مەسئۇل مۇھەرىر: چوغلۇق

ھۆرمەتلىك رادىئو ئاڭلىغۇچى دوستلار بۇ قېتىمقى سىياسەت سەھنىسى پروگراممىمىزدا <ئەدەبىيات - سەنئەت ۋە سىياسەت>تېمىسىدا لوندون ئۇيغۇر ئانسامبىلىنىڭ قۇرغۇچىسى، يازغۇچى ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم ۋە مۇھاجىرەتتىكى سەنئەتكار رەھىمە مامۇت خانىم بىلەن سۆھبەت ئېلىپ بارىمىز، دىققىتىڭلار سۆھبىتىمىزنىڭ تەپسىلاتىدا بولغاي.
گەرچە سىياسەت بىلەن ئەدەبىيات-سەنئەت  بىر بىرى بىلەن باغلىنىشلىقى يوقتەك كۆرۈنىدىغان باشقا باشقا ساھەلەر بولسىمۇ ئەمما ئىنچىكىلەپ كۆزىتىدىغان بولساق ئەدەبىيات – سەنئەتنىڭ سىياسىي سەھنىلەردىكى رولىنىڭ كىشىنىڭ ھەيران قالدۇرغىدەك دەرىجىدە يېقىن ئىكەنلىكىنى ھېس قىلىشىمىز تەس ئەمەس. ئەدەبىيات –سەنئەت كىشىلەرگە مەنىۋىي ۋە روھىي جەھەتتىن ھوزۇر ئاتا قىلىدىغانلىقىنى ھەممە ئېتىراپ قىلىدۇ ئەمما سەنئەت يەنە ئۆز نۆۋىتىدە بىر دۆلەتنىڭ سىياسىي ساھەسىدە كىشىلەرنىڭ ئىدولوگىيىسىنى ئۆزگەرتىش ئۈچۈنمۇ ئىشلىتىلىدۇ. دېمەك سەنئەت يەنە سىياسەت ئۈچۈنمۇ خىزمەت قىلىدۇ. ئۇيغۇرلارنىڭ ئەدەبىيات – سەنئەت تارىخى ئىنتايىن مۇرەككەپ دەۋرلەرنى بېشىدىن كەچۈرگەن بولۇپ، ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىيات تارىخىغا نەزەر سالىدىغان بولساق ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتىنىڭ مول مەزمۇنغا ۋە كۆپ خىللىققا ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ يېتەلەيمىز. ئۇيغۇر خەلق مۇقاملىرى، ئۇيغۇر خەلق ئېغىز ئەدەبىياتى، ئۇيغۇر خەلق كلاسسىك ئەدەبىي ئەسەرلىرى………بۇلارنىڭ يارقىن نامايەندىلىرىنىڭ بىر قىسىمىدۇر.  مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارمۇ دۇنيانىڭ قايسىلا يېرىگە بارمىسۇن سەنئەتسىز ياشىيالمايدۇ. ئۇنداقتا بىزنىڭ مۇھاجىرەتتىكى سەنئەتكارلىرىمىز سەنئەتنىڭ سىياسەتتىكى رولىغا قانداق قارايدۇ؟ بىز  سوئاللىرىمىزغا ئەزىز ئەيسا ئەپەندىم ۋە رەھىمە خانىمدىن كۆڭۈلدىكىدەك جاۋابقا ئېرىشەلىشىمىز مۇمكىن.
ھۆرمەتلىك ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم ۋە رەھىمە خانىم، پروگراممىمىزغا خۇش كەلدىڭلار.
1. ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم: سىز بىر يېتىشكەن شائىر ۋە ئۆز نۆۋىتىدە ئاكتىپ سىياسىي پائالىيەتچىلەرنىڭ بىرسى. شۇ سەۋەبتىن رادىئو ئاڭلىغۇچى دوستلىرىمىز بىلەن كەسپىي ھاياتىڭىز، ئىگىلىك تىكلەش يولىڭىز  ۋە لوندون ئانسامبىلى ھەققىدە بىر ئاز چۈشەنچە بېرىپ ئۆتكەن بولسىڭىز ، رەھمەت.
2. رەھىمە مامۇت خانىم:  نۇرغۇن كىشىلەر سىزنىڭ لېرىك ناخشىلىرىڭىزنى ئىنتايىن ياقتۇرۇپ ئاڭلايدۇ دەپ قارايمەن. چۈنكى ئاۋازىڭىز يېقىملىق بولۇش بىلەن بىرگە، كۆپۈنچە ناخشىلىرىڭىز ئۇيغۇر خەلقىنىڭ دەرت – ئەھۋالى، يۈرەك – زارىنى ئەكس ئەتتۈرگەنلىكىدىن بولسا كېرەك.  ئۇنداقتا سىزنىڭ لوندون ئانسامبىلى بىلەن باغلانغان سەھنە ھاياتىڭىز ئۈستىدە رادىئو ئاڭلىغۇچىلىرىمىزغا قىسقىچە چۈشەنچە بېرەلەرسىزمۇ؟
3. ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم، بىز يۇقىرىدا لوندون ئانسامبىلىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە سىز ۋە رەھىمە خانىم ھەققىدە بىر قىسىم چۈشەنچىلەرگە ئىگە بولدۇق. رەھمەت. ئەمدى لوندون ئانسامبىلىنىڭ كەسپىي ساھەدىكى نەتىجىلىرى ۋە سىياسىي جەھەتتىكى رولى ھەققىدە قاراشلىرىڭىزنى بىز بىلەن ئورتاقلاشقان بولسىڭىز، لوندون ئانسامبىلى ئۇيغۇرلارنىڭ دەۋا ئىشلىرىدا قانداق يوللارنى بېسىپ ئۆتتى؟ سىزچە <سەنئەتنى سىياسەت ئۈچۈن خىزمەت قىلدۇرۇش> دېگەن ئۇقۇم ھازىرقى ئۇيغۇر دەۋاسىغا باپ كېلەمدۇ؟
4. رەھىمە مامۇت خانىم: بىز يېقىندا سىزنىڭ <كۆز يېشىدا نەملەنگەن زېمىن> ناملىق كىتابنى ئېنگلىز تىلىغا تەرجىمە قىلغانلىقىڭىز ۋە بۇ كىتابنىڭ نەشىر قىلىنىش ئىشلىرىدا بىر قىسىم توسالغۇلارغا دۇچ كەلگەنلىكىڭىزنى ئاڭلىدۇق. سىز بۇ ھەقتە رادىئو ئاڭلىغۇچىلىرىمىزغا تەپسىلىيرەك بىر چۈشەنچە بېرەلەرسىزمۇ؟  سىز بۇ كىتابنى قاچان تەرجىمە قىلغانىدىڭىز؟ نىمە سەۋەبتىن تەرجىمە قىلدىڭىز؟ بۇ كىتابتىكى ۋەقەلىكنىڭ ئېنگلىز تىلىنى بىلىدىغان دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى كىشىلەرگە ئۇيغۇرلارنىڭ دەرت – ئەھۋالىنى بىلدۈرۈشتە قانداق بىر تەسىرى بولۇشى مۇمكىن؟ سىزنىڭچە ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن سىياسىي ۋەزىيەتنى دۇنياغا ئاڭلىتىشتا تەرجىمە ئەسەرلەرنىڭ قانداق رولى بولىشى مۇمكىن؟ سىزنىڭ بۇ ھەقتە قانداق تەكلىپلىرىڭىز بار؟
5. ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم: ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كېلىۋاتقان مۈشكۈل بىر ۋەزىيەتتە ئەدەبىيات – سەنئەت ئارقىلىق دەۋا ئىشلىرىنى قىلىشتا قانداق ئۇسۇللارنى قوللانسا بولىدۇ دەپ قارايسىز؟ بىز خىتايلارنىڭ شېنيۈن دېگەندەك بىر سەنئەت ئەترىتى بارلىقىنى بىلىمىز، ئۇلار ھەر يىلى دېگۈدەك دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تەكلىپلىك ھالدا ئويۇن قويىدۇ ۋە بۇ ئارقىلىق ھەم ئىقتىسادىي كىرىم قىلىدۇ ھەم ئۆز دەۋا ئىشلىرىنى دۇنياغا ئاڭلىتىدۇ. سىز مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭمۇ بۇ خىل ئۇسۇلدا دەۋالىرىنى ئاڭلىتىشىغا قانداق قارايسىز؟ لوندون ئانسامبىلى بۇ جەھەتتە كەلگۈسى قانداق پىلانلىرىڭلار بار؟ سەنئەت تالانتى بار بولغان مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر تالانت ئىگىلىرىگە قانداق يۈرەك سۆزلىرىڭىز بار؟
6. رەھىمە مامۇت خانىم: سەنئەت ھاياتىڭىزدا قانداق بىر تەجرىبە – ساۋاقلارنى باشتىن كەچۈرگەنلىكىڭىز ۋە  بۇ تەجىرىبىلەرنىڭ دەۋا يولىدىكى ئەھمىيىتى ۋە رولى، شۇنداقلا سىز دۇچ كەلگەن قېيىنچىلىقلار ھەققىدە  رادىئو ئاڭلىغۇچىلارغا سۆزلەپ بېرەلەرسىزمۇ؟
7. سوئال: ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن ئەپەندىم: سىز خەلقىمىزنىڭ بۈگۈنكى ئاھۇ -زارىنى نامايەن قىلىدىغان كۆپلىگەن ئەسەر ۋە شېئىرلارنى يازدىڭىز، مەسىلەن، ۋەكىل خارەكتېرلىكلىرىدىن «جاۋاپسىز قالغان تېلېفون»، «يېڭى يىل، سېنى قانداق كۈتەي » . بۇ ئەسەرلىرىڭىز خەلقئارادا ھەر خىل تىللارغا تەرجىمە قىلىنىپ تارقىتىلدى. ئۇنداقتا سىز رادىئو ئاڭلىغۇچىلىرىمىز بۇ ئىجادىي ئەسەرلىرىڭىز ھەققىدە ئويلىغانلىرىڭىزنى ئورتاقلاشقان بولسىڭىز.
سىزچە ئۇيغۇرلار تارىختىكى ئەڭ ئېغىر زۇلۇملارنى بېشىدىن كەچۈرىۋاتقان بۇ كۈنلەردە، ئۇيغۇر يازغۇچى ۋە شائىرلىرى ئۆزىنىڭ رولىنى قاداق جارى قىلدۇرىشى كېرەك دەپ ئويلايسىز؟
8. رەھىمە مامۇت خانىم: ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ھازىرقى سىياسىي ۋەزىيىتىنى ۋە دەرت – ئەھۋالىنى ئەدەبىيات – سەنئەت ئارقىلىق دۇنياغا قانداق ئاڭلىتىش، ئۇيغۇر دەۋاسىنى خەلقئارا سىياسىي سەھنىلەرگە قانداق ئېلىپ چىقىش ھەقىىدە بۇ ساھەدە ئىزدەنگەن ۋە بەلگىلىك نەتىجىلەرگە ئېرىشكەن يول باشلىغۇچىلاردىن بولۇش سۈپىتىڭىزدە مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئەدەبىيات – سەنئەت ئارقىلىق دەۋا ئىشلىرىنى ئېلىپ بېرىشىغا نىسبەتەن قانداق تەكلىپ – پىكىرىلىرىڭىز بار؟

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز