siyaset sehnisi 23-san


doktor erkin ekrem bilen söhbet

essalamu eleykum hörmetlik radi’o anglighuchilar, siyaset sehnisi programmimizning 23 – sanigha xush keldinglar. men bu programmining riyasetchisi abdusalam niyaz uyghur. qedirlik radi’o anglighuchilar biz bu san programmimizda, yéqinqi dunya weziyiti heqqide, radi’omizning da’imliq méhmini, Türkiye hajitepe uniwérsitéti oqutquchisi, Türkiye sitratigiyilik chüshenche inistitoti mutexesisi we dunya uyghur qurultiyi mu’awin re’isi doktor erkin ekrem ependi bilen söhbet élip barimiz. essalamu eleykum erkin ekrem ependi radi’omizgha xush keldingiz.
1. so’al:
8 – mart, tiramp esli pilanidin 4 kün burun Iran yadro kélishimidin chékinip chiqidighanliqini jakarlidi. buning sewebi Isra’iliye Amérikigha Iranning yoshurun halda yadro tejribisi qiliwatqanliq dokladini sunushi iken. arqidinla Isra’iliye Iranning Süriyede turushluq herbiy eslihelirige hujum qilip, Iranning jolan igizlikige hawa hujumi qilghanliqidin öch alghanliqini bildürdi. Iranning Süriyede künsayin küchiyiwatqan herbiy küchining Isra’iliyeni bi’aram qilghini hemmige melum. Amérika Iran yadro kélishimidin chékinip chiqish arqiliq némige érishmekchi? yawropa ittipaqi, xittay we rosiye némishqa Iran yadro kélishimini dawamliq qoghdimaqchi bolidu? Isra’iliyening Amérika Iran yadro kélishimidin chékinip chiqqan haman, Iran herbiy qisimlirigha hawa hujumi qozghishida birer alahide seweb barmu qandaq? ikki terep otturisida urush partilishi mumkinmu?

2. so’al:
14 – may quddusta Amérika konsulxanisi échilghanliqi jakarlandi. Amérikining quddusqa konsulxanisini yötkesh lahiyesi 1995- yili otturigha qoyulghan, ötken yili birleshken döletler teshkilatida 124 döletning qarshi turushi bilen ret qilin’ghan bolsimu, yenila öz béshimChiliq bilen konsulxanisini quddusqa yötkep keldi. buning netijiside xelq’arada milletChilik, irqChiliq, diniy küreshlirining keskinliship kétishi, ottura sherq weziyitining téximu jiddiylishishi, hetta urush partilishi mumkin. Türkiye, Iran, Süriye,rosiye, xittay Qatarliq döletler Amérika we Isra’iliyege qarshi birliksepni kücheytishi mumkin. Amérikining xelq’ara jem’iyet qarshiliqi, islam döletliri, ottura sherq weziyitini oylashmastin qaramliq bilen konsulxana yötkishidiki ishench qeyerdin kelgen? Amérika heqiqeten Pelestin mesilisini hel qilishta wastiliq rolini yawropagha tartquzup qoyushtin qorqamdu yaki yehudi lobilirining qollishidin ayrilip qélishtin qorqamdu?

2. so’al:
10 – may, malaysiyada 92 yashliq mahadir muhemmed ependi bash ministirlikke saylan’ghan haman, sabiq bash ministir nejip ependini chiriklik bilen eyiblep, tekshürüshke bashlidi we chégradin chiqishini cheklidi. sabiq bash ministir nejip ilgiri xittayning yipek yoli istiratigiyisi zor sommiliq meblighini qoghlishish netijiside chiriklik, mustebitlikni qanat yaydurup, malaysiyani munqerz qilidighan kélishimnamilerge imza qoyghan dep eyyblenmekte. mahadir ependi bash ministir bolup 5 kün ichidila xittay karxaniliri meblegh salghan barliq türlerni qayta kéngishish, tengsiz kélishimlerge qayta qarar chiqirishni otturigha qoyup, xittayning malaysiyadiki asasiy qurulushlirini ishtin toxtitip qoyghan. sirilanka, La’os, Tayland Qatarliq döletlerdin kéyin malakka boghuzigha jaylashqan malaysiyaningmu yipek yoli istiratigiyisige qarshiliq bildürüshi yipek yoli istiratigiyisige qandaq qolaysizliqlarni élip kélidu? xittaylar meblegh salghan mezgilde maldiw, sirilanka, malaysiyalarning hemmiside chiriklik, mustebitlik ewj alghan. xelq’ara jem’iyet xittayning bu xil soda mediniyitige yéterlik diqqet qiliwatamdu?

jawab yézish

éléktironluq xet adrésingiz ashkarilanmaydu. * belgisi barlarni choqum toldurusiz