сиясәт сәһниси 23-сан


доктор әркин әкрәм билән сөһбәт

әссаламу әләйкум һөрмәтлик радио аңлиғучилар, сиясәт сәһниси программимизниң 23 – саниға хуш кәлдиңлар. мән бу программиниң риясәтчиси абдусалам нияз уйғур. қәдирлик радио аңлиғучилар биз бу сан программимизда, йеқинқи дуня вәзийити һәққидә, радиомизниң даимлиқ меһмини, Түркийә һаҗитәпә университети оқутқучиси, Түркийә ситратигийилик чүшәнчә иниститоти мутәхәсиси вә дуня уйғур қурултийи муавин рәиси доктор әркин әкрәм әпәнди билән сөһбәт елип баримиз. әссаламу әләйкум әркин әкрәм әпәнди радиомизға хуш кәлдиңиз.
1. соал:
8 – март, тирамп әсли пиланидин 4 күн бурун Иран ядро келишимидин чекинип чиқидиғанлиқини җакарлиди. буниң сәвәби Исраилийә Америкиға Иранниң йошурун һалда ядро тәҗрибиси қиливатқанлиқ докладини сунуши икән. арқидинла Исраилийә Иранниң Сүрийәдә турушлуқ һәрбий әслиһәлиригә һуҗум қилип, Иранниң җолан игизликигә һава һуҗуми қилғанлиқидин өч алғанлиқини билдүрди. Иранниң Сүрийәдә күнсайин күчийиватқан һәрбий күчиниң Исраилийәни биарам қилғини һәммигә мәлум. Америка Иран ядро келишимидин чекинип чиқиш арқилиқ немигә еришмәкчи? явропа иттипақи, хиттай вә росийә немишқа Иран ядро келишимини давамлиқ қоғдимақчи болиду? Исраилийәниң Америка Иран ядро келишимидин чекинип чиққан һаман, Иран һәрбий қисимлириға һава һуҗуми қозғишида бирәр алаһидә сәвәб барму қандақ? икки тәрәп оттурисида уруш партилиши мумкинму?

2. соал:
14 – май қуддуста Америка консулханиси ечилғанлиқи җакарланди. Америкиниң қуддусқа консулханисини йөткәш лаһийәси 1995- йили оттуриға қоюлған, өткән йили бирләшкән дөләтләр тәшкилатида 124 дөләтниң қарши туруши билән рәт қилинған болсиму, йәнила өз бешимЧилиқ билән консулханисини қуддусқа йөткәп кәлди. буниң нәтиҗисидә хәлқарада милләтЧилик, ирқЧилиқ, диний күрәшлириниң кәскинлишип кетиши, оттура шәрқ вәзийитиниң техиму җиддийлишиши, һәтта уруш партилиши мумкин. Түркийә, Иран, Сүрийә,росийә, хиттай Қатарлиқ дөләтләр Америка вә Исраилийәгә қарши бирликсәпни күчәйтиши мумкин. Америкиниң хәлқара җәмийәт қаршилиқи, ислам дөләтлири, оттура шәрқ вәзийитини ойлашмастин қарамлиқ билән консулхана йөткишидики ишәнч қәйәрдин кәлгән? Америка һәқиқәтән Пәләстин мәсилисини һәл қилишта вастилиқ ролини явропаға тартқузуп қоюштин қорқамду яки йәһуди лобилириниң қоллишидин айрилип қелиштин қорқамду?

2. соал:
10 – май, малайсияда 92 яшлиқ маһадир муһәммәд әпәнди баш министирликкә сайланған һаман, сабиқ баш министир нәҗип әпәндини чириклик билән әйибләп, тәкшүрүшкә башлиди вә чеградин чиқишини чәклиди. сабиқ баш министир нәҗип илгири хиттайниң йипәк йоли истиратигийиси зор соммилиқ мәблиғини қоғлишиш нәтиҗисидә чириклик, мустәбитликни қанат яйдуруп, малайсияни мунқәрз қилидиған келишимнамиләргә имза қойған дәп әййбләнмәктә. маһадир әпәнди баш министир болуп 5 күн ичидила хиттай карханилири мәбләғ салған барлиқ түрләрни қайта кеңишиш, тәңсиз келишимләргә қайта қарар чиқиришни оттуриға қоюп, хиттайниң малайсиядики асасий қурулушлирини иштин тохтитип қойған. сириланка, Лаос, Тайланд Қатарлиқ дөләтләрдин кейин малакка боғузиға җайлашқан малайсияниңму йипәк йоли истиратигийисигә қаршилиқ билдүрүши йипәк йоли истиратигийисигә қандақ қолайсизлиқларни елип келиду? хиттайлар мәбләғ салған мәзгилдә малдив, сириланка, малайсияларниң һәммисидә чириклик, мустәбитлик әвҗ алған. хәлқара җәмийәт хиттайниң бу хил сода мәдинийитигә йетәрлик диққәт қиливатамду?

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз