siyaset sehnisi 26 – san


doktor erkin ekrem bilen söhbet

programmimizning 26 – sanigha xush keldinglar. men programma riyasetchisi abdusalam niyaz uyghur. qedirlik radi’o anglighuchilar biz bu san programmimizda, yéqinqi dunya we xittay weziyiti heqqide, radi’omizning da’imliq méhmini, Türkiye hajitepe uniwérsitéti oqutquchisi, Türkiye sitratigiyilik chüshenche inistitoti mutexesisi we dunya uyghur qurultiyi mu’awin re’isi doktor erkin ekrem ependi bilen söhbet élip barimiz. essalamu eleykum erkin ekrem ependi radi’omizgha xush keldingiz.

1. 5 – iyundiki Amérika awazining xewirige qarighanda Amérika Hindistan we Yaponiye bilen birlikte jenubiy xittay déngiz rayonida herbiy maniwér élip baridighanliqini jakarlidi. yéqindin buyan xittayning gherb we Amérikining agahlandurushlirigha perwa qilmay jenubiy déngiz rayonidiki sün’iy arallarni herbiyleshtürüshi xelq’ara jem’iyetning küchlük naraziliqini qozghighan idi. bu qétim bu üch döletning birlikte maniwér ötküzüshinimu éniqki xittayning jenubiy déngiz rayonidiki qilmishlirigha bolghan inkasi dések bolidu, undaqta bu xildiki herbiy maniwérlarning xittay üchün qandaq tesiri bolushi mumkin? bu heqte qarashliringizni radi’o anglighuChilirimiz bilen ortaqlashqan bolsingiz.

2. 3 – iyunda xittayning zuwani bolghan shinxua agéntliqi bir parche bayanat bérip, iqtisadning yuqiri sür’ette éshishi bilen, keng xelq ammisining turmush éhtiyaji üchün, Amérikini öz ichige alghan dunyaning her qaysi jayliridin import miqdarini ashuridighanliqini jakarlighan. emma bayanatta yene eskertip, »eger Amérika bajni östürüsh siyasitini yolgha qoyup xittayni jazalimaqchi bolsa ikki terepning soda kélishimi küchke ige bolmaydu« dégen. bu bayanat xittay ichidiki xelqlerning küchlük naraziliqini qozghighan bolup, nurghun kishiler »xittay xelqining turmush éhtiyajini qamdash qandaq bolup Amérikigha baghlinip qaldi« dep xittay hökümitini tenqidleshken. lékin, ri’aliqta bolsa Amérika xittaydin %25 chégra béji alidighanliqini jakarlidi we bu qarar 15 – iyundin bashlap ijra qilinidiken. undaqta xittay bilen Amérika arisida kélishim tüzülgen we xittay terep Amérikining baj östürmeydighanliqini jakarlighan bir peytte Amérikining bu qararni élan qilishi néme sewebtin?

3. nöwette chet ellerde yashawatqan uyghurlar her xil usullarda xittay hökümitining sherqiy türkistanda yürgüziwatqan chékidin ashqan zorawanliqlirigha qarshi heriket qiliwatidu. bu yil kirgendin buyan dunyaning her qaysi jayliridimu her xil chong kölemlik namayishlar hetta yekke kishilik namayishlarghiche ötküzülüp kéliwatidu we bundaq ehwalning yene dawamlishidighanliqi éniq. undaqta biz néme üchün namayish qilimiz? namayishning roli we namayish arqiliq teqdirini özgertken milletlerning misalliri heqqide radi’o anglighuChilirimiz bilen qarashliringizni ortaqlashqan bolsingiz, rehmet.

4. nöwette dunyaning herqaysi jayliridiki uyghur teshkilatliri barliq uyghur xelqini keng kölemlik ispat toplash, guwahliq bérish, xittayning zorawanliqlirini pash qilish Qatarliq pa’aliyetlerge seperwerlik qiliwatidu, shundaqla yéqinda mesh’el guruppisimu pütün dunya uyghurlirigha özliri turushluq döletlerdiki parlamént ezalirigha xet yézish chaqiriqini otturigha qoyup mesh’el guruppisi namidin yézilghan én’glizche xetni pütün xelqning paydilinishi üchün sundi. sizche bu xildiki pa’aliyetning qandaq emeliy ünümi bolushi mumkin? sizche öz awazimizni anglitishning yene qandaq ünümlük usulliri bar?

5. dewa yolida yashlarning roli heqqide qarashliringizni sözlep bergen bolsingiz ?

jawab yézish

éléktironluq xet adrésingiz ashkarilanmaydu. * belgisi barlarni choqum toldurusiz