түрмидин қечиш 1-бөлүм


тайлант түмисидин қечип,малайсяда тутулуп қалған 11 нәпәр уйғур һәққидә мәхсус сөһбәт.

әссаламу әләйкум һөрмәтләр радио аңлиғучилар,
һәммимиз вәтән тупрақлирида шундақ бир яшап бақсақ дәймиз. қумлириға көмүлүп, аптаплирида қақлинип, әркәк сулирида чүмүлүп, һавасини тоймай – тоймай сүмүрүп…
бизгә байлиқниң кериги йоқ, әркинлигимиз болса йетәтти дәймиз, әмма, аллаһ ата қилған тәбий байлиқлиримиз бешимизға балайиапәт болуп әркинлик нәдә, җенимизни сақлап қелиш үчүн тәрәп – тәрәпкә қечиватимиз… шундақ, пүтмәс – түгимәс байлиқниң игиси болған вәтинимиз шәрқий түркистан, таҗавузчи хиттай тәрипидин ишғал қилинип, бизниң үсти очуқ түрмилиримизгә айланған күндин башлап, һәммимиз юрт – маканлиримизни ташлап қечишқа мәҗбур боливатимиз. имканийәтлиримиз яр бәргәнләр асманда қачсақ, имканийитимиз йоқлараллаһқа тәвәккүл қилип пиядә бир қәдәм, бир қәдәмдин алға қарап илгириләп, қатму – қат тосуқлардин өтүп қачмақтимиз… тосуқлардин қечип қутулғанлиримиз қанЧилик, тутулғанлиримизчу?…
2014 – йилниң башлири, паспортсиз шәрқий җәнубий асия дөләтлири арқилиқ Түркийәгә бармақчи болуп шәрқий түркистандин пиядә меңип кәлгән 300 дин артуқ уйғурқериндишимиз, Тайланд даирилири тәрипидин қолға елинди. бир йилдин кейин, шу тутулғанлардин аяллар вә балилиримиз болуп 183 нәпәр киши Түркийәгә елип келинип, көңлимизгә азрақ тәсәлли болди. лекин арқидинла, 2015 – йили 7 – айда 109 нәпәр уйғур хиттайға қайтуруп берилип, ечишиватқан яримизға тузлар чеЧилип, өзимизни һәрянға аттуқ, әмма давасини тапалмидуқ…
қалған 61 нәпәр шәрқий түркистанлиқ уйғур Тайландниң қараңғу, зәй зинданлирида қийналсиму, еғир кесәл болуп йетип қалсиму адаләт, кишилик һоқуқ дәп җар селиватқан әркин дөләтләрдин әркинлик, яшаш һоқуқи, нәпәс елиш һоқуқи тәләп қилип һаятқа болған үмидини үзмәй яшап кәлди.
бу қериндашлиримизни қутулдуруш үчүн, муһаҗирәттики сияси тәшкилатлиримиз, сияси актиплиримиз һәр қайси дөләт вә урунларға әрз, илтимаслирини тохтимастин сунуватқан болсиму, бүгүнгичә уларниң қоюп берилиши һәққидә һечбир җавабқа еришәлмәй кәлгән идуқ.
2017 – йили 20 – ноябир дүшәнбә. Тайландниң малайсияға чегридаш болған соңкила өлкиси садав районидики түрмидин 20 нәпәр уйғурниң түрмә тамлирини мих билән тешип, йотқан вә әдиялларни арғамча орнида ишлитип қачқанлиқ хәвири пүтүн дуняға тарқалди. уларни әркинликкә болған күчлүк арзу вә яшашқа болған интилиш йәнә қечишқа һәрикәт қилишқа үндигән иди… уларниң қечиш җәрянида Тайланд, малайсия даирилири тәрипидин бирдин, иккидин тутулуватқанлиқ хәвирини аңлап әндишә қилдуқ.
2017 – йили 11 – айниң 24 – күнидин башлап, дуняниң һәр қайси җайлирида яшаватқан уйғурлиримиз җидди сәпәрвәликкә келип, Тайланд түрмисидин қечип чиққан шу қериндашлиримизни изләп тепиш вә мадди җәһәттин ярдәм бериш һәрикәтлиридә болди. малайсияға мәхсус адәм әвәтип, түрмидин қачқан бу уйғурқериндашлиримизни изләп тепиш, уларни бихәтәр орунларға орунлаштуруш вә түрмушидин хәвәр елиш ишлирини елип барди.
толиму әпсус, 2018 – йили 1 – айниң 4 – күни, малайсия истиғпарати билән хиттайниң хәлқаралиқ истиғпарати бирликтә из қоғлап, бу 11 нәпәр уйғур қериндашлиримизни туруватқан йеридин тутуп, малайсия түрмисигә қайтуруп елип кәтти.
уларниң Тайланд түрмисидә бешидин кәчүргән аччиқ қисмәтлири, түрмидин қечип таки түтулғанға қәдәр тартқан җапа мушәққәтлири, әркин дуняда ғәмсиз яшаватқан бизләрни қаттиқ ойға салиду.
радиомиз бүгүн, бу 11 нәпәр қериндишимизни малайсияға берип изләп тепиш, уларниң ятақ вә турмушини орунлаштуруш җәһәтләрдә ярдәмдә болған, дуняниң һәр қайси җайлирида яшаватқан уйғурларға чақириқ қилип иқтисад топлашта актип хизмәт қилған пидаийлиримизниң ағзидин, қериндашлиримиз билән учрашқандин кейинки көргән , аңлиғанлирини силәр билән ортақлишишни мувапиқ көрүп Канададин абдуқеюм әпәнди, Германийәдин зибибулла әпәнди вә әйни вақитта Түркийәдин ярдәмгә барған, һазир Голландийәдә туриватқан, исмини ашкарлашни халимиға йәнә бир уйғур пидаийни сөһбитимизгә тәклип қилдуқ.
диққитиңлар сөһбитимизниң тәпсилатида болсун:

юқирида аңлиғуЧилиримиз билән бирликтә, Тайланд түрмисидин җенини
алқиниға елип туруп қачқан 11 нәпәр уйғур қериндишимизниң тәсирлик һекайилирини аңлап өттуқ. уларниң түрмидин қечип таки пидаийлиримиз билән учрашқан 10 нәччә күнгә қәдәр путлирида аяқ, уЧилирида кийим – кечигиниң тайини йоқ, ач вә сусиз һаләттә натунуш бир җуғрапийәдә әркинлик үчүн елип барған тиркишишлири, дуня тарихидики түрмидин қечиш һекайилириниң әң тәсирлики болса керәк.
уйғурлар адаләт изләп, залим хиттайниң үсти очуқ түрмилиридин дуняға қарап қачмақта. әмма, дуня адалитиниң һәқ һоқуқ таразиси, уйғур хәлқи үчүн адалитини көрсәтмиди. һәр заман таразиниң бир тәрипи, мәнпәәтләр тәрипидин еғирлитилип, гунаһсиз, чарисиз, бичарә хәлқимиз адаләтниң көзи алдида, қурбанлиққа айлинип кетип бармақта…
бүгүн биз, түрмидин қачқан ашу әркинлик җәңЧилиримиз үчүн, орнидин дәс турған һәмширилиримизниң йенидики алтун үзүк, биләйзүк Қатарлиқ пулға яриғудәк буюмлирини сатқан, қериндашлиримизниң башқилардин өтнә елип болсиму, ашу қериндашлириниң һаятини сақлап қелиши үчүн иқтисад топлиған, пидаийлиримизниң қачақ қериндашлирини изләп малайсияға берип улар билән учрашқан һекайилирини аңлап, пидакар әр – аяллиримизниң һәрикитидин, уйғур миллитиниң уюшушчан роһини йәнә бир қетим көрдуқ, қәлбимиздики мәшәлниң күндин – күнгә ялқунҗаватқанлиқини һес қилдуқ…
дуняниң биз үчүн кечикиватқан адалити бизгә, аллаһ вә өзимиздин башқа һечқандақ ярдәмчимизниң йоқлиқини йәнә бир қетим тонутти. мәнпәәтләр үстигә қурулған дуня бизгә, әркинликниң коЧилирида иңраватқан миллитимизниң нидасини пәқәт өзимиздин башқа һечкимниң тиңшимайдиғанлиқини йәнә бир қетим көрсәтти, залим хиттайниң асманға яйған торидин, йәргә қурған қапқанлиридин қачалиған, Тайландниң түрмә тамлирини тешип, йотқан көрпилири билән түрминиң әтрапидики сим тосуқларни мудапиә қилип туруп қачалиған әркинлик җәңЧилиримиз бизгә, дуняда әмәлгә ашурғили болмайдиған ишниң йоқлиқини йәнә бир қетим испатлиди.
әркинлик, азатлиқ үчүн бирләшкән қәдәмлиримиз мәңгү тохтап қалмисун!

җаваб йезиш

електиронлуқ хәт адресиңиз ашкариланмайду. * бәлгиси барларни чоқум толдурусиз